الف . سيرهء عملى جميع مسلمين چه شيعه و چه سنى با همهء فرقه‌هايى كه دارند . ب . سيرهء عملى يك طايفه از مسلمين مثلا سيرهء فرقه اماميه و شيعيان جهان . با بيان اين مقدمه كوتاه بحث خود را دربارهء سيره در دو مقام قرار مىدهيم : 1 . حجيت بناى عقلا تا به حال مكرر در مباحث حجت دربارهء سيرهء عقلاييه بحث و گفتگو كرده‌ايم و براى حجيت خبر واحد و ظواهر كلمات بدان احتجاج نموده‌ايم . مبسوطترين بحثى كه در اين زمينه داشتيم درباره حجيت قول لغوى بود ، آنجا گفتيم بناى عقلا هنگامى ارزش دارد و به درد استنباط حكم شرعى مىخورد كه به نحو قطع و يقين كاشف از موافقت و امضاى شارع باشد و گرنه مجرد افادهء ظن فايده ندارد حتما بايد يقين در كار باشد كه حجيت او ذاتى است و اليه تنتهى حجية كل حجة و نيز آنجا گفتيم ، كاشفيت قطعيهء سيرهء عقلا از موافقت شارع مشروط به يكى از شروط سه‌گانه است كه بايد يكى از اين امور فراهم باشد تا سيره بتواند استكشاف كند از رضايت معصوم حال همان مطالب را در اينجا با شيوهء جديدترى عرضه مىكنيم تا نتيجه مطلوب حاصل گردد . پس مىگوييم : گاه سيره عقلاييه از سيره‌هايى است كه انتظار داشته مىشود كه شارع مقدس با عقلا در اين سيره متحد المسلك باشد ؛ زيرا شارع خودش از عقلاست و مانعى هم از اين اتحاد مسلك در كار نيست از قبيل لزوم جهل و احتياج و . . . لذا اين انتظار و توقع بجاست نظير عمل به خبر ثقه و اخذ به ظواهر كلمات متكلمين . و گاهى سيرهء عقلاييه از سيره‌هايى است كه انتظار داشته نمىشود كه شارع مقدس با عقلاى عالم در اين رفتار و سلوك متحد المسلك باشد ؛ زيرا اگرچه شارع خود از عقلاى عالم ، بلكه رئيس العقلاء ، بلكه خالق العقل است ليكن مانع دارد از اتحاد مسلك نظير مراجعه به خبره در هر رشته‌اى و نظير استصحاب و . . . قسم اول : اين قسم خودش سه شعبه دارد : 1 . گاهى شارع مقدس از اتباع اين سيرهء عقلاييه ردع و زجر فرموده مثل اينكه عقلاى عالم در جميع شئون به خبر واحد ثقه عمل مىكنند ، ولى در خصوص باب